تیپ‌شناسی نوین

خودشناسی و توسعه فردی

مدل حل تعارض توماس-کیلمن (TKI) چیست؟

زمان تقریبی برای مطالعه این مقاله: ۵ دقیقه

تعارض از نظر شما چیست و به چه دلیل به وجود می‌آید؟ آیا همه ما در مواجهه با تعارض و اختلاف نظر با دیگران به یک شکل رفتار می‌کنیم و به یک سبک واکنش نشان می‌دهیم؟ به عبارت دیگر آیا سبک رفتاری همه ما در مواجهه با تعارض یکسان است؟

مدل TKI که مخفف Thomas-Kilmann Instrument است یک ابزار برای بررسی سبک‌های متفاوتِ مواجهه با تعارض است که توسط توماس و کیلمن ارائه شد. به کمک این ابزار رفتار فرد در شرایط تعارض مورد بررسی قرار می‌گیرد و منظور از «تعارض» (conflict) زمانی است که نیازها و خواسته‌های دو نفر (یا دو گروه) با یکدیگر متفاوت یا متناقض است.

[box type=”tip” radius=”5″]بر اساس مدل توماس و کیلمن، نحوه رفتار افراد در شرایط تعارض را می‌توان با دو شاخص سنجید.

این شاخص‌ها «صراحت» و «همکاری» هستند. به تعریف این دو شاخص توجه کنید:


۱. فردی که صراحت بالایی دارد مطابق مدل TKI در موقعیت تعارض به دنبال این است که نیازها و خواسته‌های خودش را مطرح کرده و به کرسی بنشاند.

۲. فردی که همکاری بالایی دارد مطابق مدل TKI در موقعیت تعارض به دنبال این است که نیازها و خواسته‌های طرفِ مقابل را برآورده کند و او را خشنود کند.


اگر این دو شاخص را روی یک محور مختصات دو بعدی قرار دهیم، یک تقسیم‌بندی پنجگانه برای سبک‌های تعارض به وجود می‌آید:

این سبک‌های تعارض اینگونه تعریف می‌شوند:

برتری‌طلب: افرادی که شاخص جرأت‌مندی بالا و شاخص همدلی پایینی داشته باشند در طبقه‌بندیِ افراد برتری‌طلب قرار می‌گیرند. برتری‌طلب‌ها در موقعیت تعارض گرایشات قدرت‌طلبانه دارند و به دنبال رفع نیازها و احتیاجات خودشان هستند حتی به قیمت برآورده نشدنِ نیازهای دیگران.

آن‌ها دوست دارند حرف و نظر خودشان به کرسی بنشیند و کاری ندارند که خواستهٔ دیگران در این موقعیت چیست. آن‌ها از هیچ تلاشی برای تحمیل کردن خواستهٔ خودشان نمی‌گذرند. برتری‌طلب بودن در تعارض به معنی این است که روی حق و حقوق خودتان پافشاری کنید و برای کسب جایگاهی که می‌دانید درست است تلاش کنید. در ساده‌ترین حالت، برتری‌طلب بودن یعنی تلاش برای برنده شدن.

مشارکت‌جو: افرادی که همزمان شاخص جرأت‌مندی بالا و شاخص همدلی بالایی داشته باشند در طبقه‌بندیِ افراد مشارکت‌جو قرار می‌گیرند. این سبک تعارض مربوط به زمانی است که تلاش می‌کنیم با دیگران و در کنار آن‌ها کار کنیم تا راه حلی را بیابیم که به طور کامل منجر به رفع همهٔ نیازهای هر دو طرفِ تعارض می‌شود.

[box type=”tip” radius=”5″]افراد مشارکت‌جو معمولاً زمان زیادی را صرف گفتگو و موشکافی مسئله می‌کنند چون می‌خواهند نیازها و خواسته‌های دو طرف را شفاف کنند و به راه حلی مشترک و مورد رضایت طرفین برای حل مسئله برسند و حل مسئله در این حالت یعنی برآورده شدنِ خواسته‌ٔ هر دو طرف.

فرد مشارکت‌جو بسیار سوال می‌پرسد و مایل است گزینه‌های بهتری برای حل مسئله بیابد. آن‌ها مایلند طرف مقابل هم در بحث مشارکت کند تا تعارض پایان یابد.

مصلحت‌اندیش: افراد مصلحت‌اندیش در شاخص جرأت‌مندی و همدلی جایگاهی متوسط و میانه دارند. مصلحت‌اندیش‌ها به دنبال راه حلی هستند که برای هر دو طرف تعارض قابل قبول باشد و بخشی از نیازهای هر دو طرف را ارضا می‌کند، در واقع آن‌ها راه حلی میانه را پیشنهاد می‌کنند. راه حلی که رضایت نسبی (و نه کامل) طرفین را به همراه خواهد داشت.

[box type=”tip” radius=”5″]مصلحت‌اندیش‌ها نه اهل تحمیل خواسته‌شان هستند و نه اهل سازش و کوتاه آمدن بلکه چیزی بین این دو هستند: بیشتر از برتری‌طلب‌ها امتیاز می‌دهند و کمتر از صلح‌طلب‌ها کوتاه می‌آیند.

علاوه بر این مصلحت‌اندیش‌ها به موضوع و مسئله تعارض اشاره می‌کنند و در مورد آن حرف می‌زنند (بر خلاف سبک کناره‌گیر) اما به اندازه افراد مشارکت‌جو صریح و مستقیم در مورد آن حرف نمی‌زنند و شاید از بعضی از خواسته‌هایشان چشم‌پوشی کنند و در مورد آن‌ها حرفی نزنند.

مصحلت‌اندیش‌ها در رسیدن به زمین مشترک و و گرفتنِ میانه در معاملات و مذاکرات استادند، امتیازات را تقسیم می‌کنند و دنبال رسیدن به توافق هستند.

کناره‌گیر: افراد کناره‌گیر دنبال این نیستند که خواسته و نیاز خودشان را (در تعارض) فوراً پیگیری کنند، ضمن اینکه پیگیرِ خواسته‌ها و نیازهای طرفِ مقابل هم نمی‌شوند. این یعنی کناره‌گیرها به طور مستقیم در مورد موضوع اختلاف صحبت نمی‌کنند.

سبک کناره‌گیری در یک تعارض می‌تواند به معنی صرفنظر موقتی و مصلحت‌آمیز از خواسته‌ها باشد، یا اینکه ممکن است فردْ مطرح کردن خواسته‌اش را به زمان مناسب‌تری موکول کند و یا صرفاً به دلیل اینکه موقعیت را تنش‌زا ارزیابی می‌کند از بیان خواسته‌اش منصرف شود.

صلح‌طلب: سبک صلح‌طلب در تعارض به این معنی است که فرد به قیمت راضی نگه داشتن طرف مقابل، از خواسته‌ها و نیازهای خودش صرفنظر می‌کند. صلح‌طلب‌ها به نوعی خودشان و نیازهایشان را قربانی خواسته‌های طرف مقابل می‌کنند.

سبک صلح‌طلب در تعارض ممکن است ایثار و از خودگذشتگی را برای ما تداعی کند، یا اینکه بیانگر تبعیتِ بی‌چون و چرا از خواسته‌های طرف مقابل- علی‌رغم میل باطنیِ فرد- باشد یا اینکه صرفاً پذیرش و تسلیم در برابر استدلال و دیدگاه دیگران را نشان دهد.

نکاتی که باید در مورد مدل TKI بدانید

احتمالاً دوست دارید بدانید از این پنج سبک رفتاری کدامیک درست‌تر است. حقیقت این است که وقتی در مورد مواجهه با تعارض و تلاش برای حل آن صحبت می‌کنیم، هیچکدام از این سبک‌ها درست یا غلط نیستند و هر کدام از این پنج سبک می‌توانند در برخی موقعیت‌ها مفید و موثر باشند. دقت کنید که هر کدام از پنج سبک مجموعه‌ای از مهارت‌های مفید اجتماعی و ارتباطی را نشان می‌دهد.

[box type=”tip” radius=”5″]اینکه کدام سبک در یک موقعیت فرضی تأثیرگذاری و اثربخشیِ بیشتری دارد به این موضوع بستگی دارد که ملزوماتِ آن موقعیت چیست و تبحر شما در استفاده از آن سبک چقدر است.

به خاطر داشته باشید که همه ما می‌توانیم از هر پنج سبک ارتباطی استفاده کنیم و قرار نیست خودتان را فقط محدود به یکی از این سبک‌ها کنید و فرض را بر این بگذارید که در یک قفس محدود شده‌اید. البته این را هم در ذهن داشته باشید که به هر حال هر کدام از ما، غالباً از یک یا دو سبک بیش از بقیه استفاده می‌کنیم و استفاده از آن سبک‌ها برای ما راحت‌تر و طبیعی‌تر است.

در قسمت‌ آینده در این خصوص صحبت می‌کنیم که موارد استفاده هر سبک کدام است و چطور می‌توانیم بسته به موقعیت روی یکی از سبک‌ها قرار بگیریم. ضمناً به هر کدام از سبک‌ها نگاه دقیق‌تری خواهیم داشت.

مشارکت شما: با توجه به توضیحات این مقاله فکر می‌کنید سبک رفتاری شما به کدام یک از این پنج سبک نزدیک‌تر است؟


امتیاز شما به این مقاله: [kkstarratings]


 

[ تیپ‌شناسی نوین ]

گروه تیپ‌شناسی نوین (تایپ‌شناسی) به سرپرستی آرسام هورداد به ارائه آموزش‌های نوین خودشناسی و توسعه فردی می‌پردازد

مطالب مرتبط

ارسال نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۱۳ دیدگاه

  • فاطمه گفت:

    سلام. روزتون بخیر. ممنون از سایت فوق العاده مفیدتون. من مدت هاست که دنبال یه همچین سایتی میگشتم. اگه میشه هر تیپ شخصیتیو از همه نظر راجع بهش اطلاعات بدید. که هر کدوم تو یه موقعیت خاص چه واکنش هایی رو نشون میدن. من یه infj هستم و ممنونم از اینکه تو راه خودشناسی به ما کمک می کنید. این مقاله بسیار مفید بود برام.

    • تیپ‌شناسی نوین گفت:

      سلام به شما فاطمه گرامی

      ممنون از همراهی شما، خوشحالیم که مطالب سایت را دنبال می‌کنید و در کنار تیپ‌شناسی نوین هستید.
      مقالات جدید در مورد تیپ‌های شخصیتی در راه هست؛ حتما پیگیر مطالب آینده باشید.

      پیروز باشید

  • Abm گفت:

    تیپ من intj هس. باید مقاله ی بعدیتونم بخونم اما فعلا به ترتیب:
    برتری طلب
    مصلحت اندیش
    مشارکت جو

  • بهار گفت:

    سلام:) من یک INTP هستم .اول خودمو یک مشارکت جو میدونم و بعد یک کناره گیر.البته بستگی به موقعیت داره که کدوم رفتارو نشون بدم.در مسائلی که اهمیت و تاثیر چندانی تو زندگی من ندارن یا اینکه حل کردن اونا خیلی وقت گیره(ول اونقدر ارزش ندارن که روشون این مقدار زمان رو بذارم) و یا حتی دردسر زیادی دارن، معمولا کناره گیری میکنم. در غیر اینصورت مشارکت جو هستم 🙂 و خواهان رضایت طرفین

  • فاطمه گفت:

    سلام
    من تلفیقی از مشارکت جو و مصلحت اندیش هستم. ولی از اونجا که اغلب افراد، افراد مشارکت جو رو با افراد برتری طلب اشتباه میگیرن، کم کم من هم ترجیح میدم فقط از سبک مصلحت اندیش استفاده کنم. اما واقعیت این هست که افراد برتری طلب معمولا به شیوه های غیر مستقیم به مقاصدشون میرسن و عملا از شیوه های رفتاری جراتمندانه استفاده نمیکنن. وقتی منافع افراد در تعارض قرار میگیره اکثر افراد یا به سبک برتری طلب غیر جراتمند رفتار میکنن و یا به سبک کناره گیر البته به نظر من.

  • رویا گفت:

    سلام. من یک enfp هستم و فکر میکنم تو زندگیم با برتری طلب بودم یا کناره گیر … و چون بیشتر اوقات کناره گیر بودم ، وقتی به مرحله برتری طلب میرسم و از مسله کوتاه نمیام‌ باعث تعجب اطرافیانم میشه و این جمله “تو دیگه چرا” و یا” از تو توقع نداشتیم” زیاد بهم گفته شده . البته به تازگی هم‌برای خودم سوال شده ک چرا این رفتار تکانشی شدید رو دارم ک احتمالا بخاطر تیپ شخصیت هست ولی انقدر تکانشی برای خودم هم سوال شده. راه حلی برای تعادل این وضعیت نیس؟

    • تیپ‌شناسی نوین گفت:

      سلام به شما رویای گرامی،

      در خصوص پرسش شما، بله رفتار تکانشی قابل کنترل است و با آگاهی در مورد عامل‌هایی که آن را ایجاد می‌کنند و تسلط بر آن‌ها می‌توانیم تا حد زیادی این نوع رفتار را کنترل کنیم.

      قبلاً مقاله‌ای در این خصوص در سایت داشتیم که مطالعه آن خالی از لطف نیست:

      رفتار تکانشی چیست و چه ارتباطی با تیپ شخصیتی دارد؟
      https://goo.gl/iaTf9r

      روش‌های برای کنترل رفتار تکانشی در تیپ شخصیتی ENFP
      https://goo.gl/ShFwJZ

      پیروز باشید

  • مندی گفت:

    فکر میکنم همه ما در مراحل مختلف زندگی هر کدوم از این ۵ مدل رو تجربه می کنیم، اما درباره شخص خود من، فکر میکنم زمانی که آدم مهرطلبی بودم، آدم صلح طلبی بودم، وقتی کهن الگوی جنگجو در من فعاله، قویا آدم برتری طلبی هستم ولی به طور کلی چون بدنبال گفتمان و حل مساله هستم خودم رو تو گروه مشارکت جو ها میبینم. اما مصلحت اندیش و کناره گیر رو به ندرت در خودم دیدم.

  • محمد گفت:

    سلام من یک isfp هستم و در مدل tki فکر میکنم به روش مشارکت جو تعارضها را حل میکنم

  • وحید گفت:

    من خودم مصلحت اندیشم ولی نمیدونم چرا بقیه فکر میکنن برتری طلبم

    • آرسام هورداد گفت:

      وحید عزیز حتماً بررسی کنید و منشا این اختلاف رو پیدا کنید، در دو قسمت بعدی خصوصیات رفتاری هر کدام از این‌ها را توضیح میدیم که میتونه کمکتون کنه در کشف چراییِ این اختلاف.

  • Ghazaleh گفت:

    من خودم رو كاملا صلح طلب ارزيابي ميكنم به نظرم اين مي تونه يه نقطه ي ضعف خيلي بد باشه چون به شخصه به خاطر اين مسئله مدام در رنجم چون هيچ كس هيچ وقت اين كارو در حق من نخواهد كرد و بعد يه مدت برام تبديل ميشه به يه وظيفه راهي هست كه بشه اينو تغيير داد؟چون حرف زدن از اين كه خوب ديگه به منافع خودم فكر ميكنم تا عمل كردن بهش فاصله ي خيلي زيادي هست

    • آرسام هورداد گفت:

      بله غزاله گرامی، چون خصوصیات رفتاری هست با تمرین و تجربه قابل تقویت هست. در دو قسمت بعدی ویژگی‌های رفتاری این‌ها را بررسی می‌کنیم. اما اینکه به رفتار خود ما نفوذ کنه قطعا نیاز به تمرین و گذشت زمان داره.